Wat gebeurt er als de platen van de aarde langs elkaar schuiven?

Druk je handen plat tegen elkaar en schuif de ene handpalm langs de andere. Voel je hoe je huid wrijft en een beetje stroef gaat? Diep onder onze voeten schuren reusachtige stukken steen ook langs elkaar. Dus wat gebeurt er als de platen van de aarde langs elkaar schuiven?

De stenen buitenkant van de aarde zit vol barsten, net als de schaal van een gekookt ei. Elk reusachtig stuk heet een plaat, en daarop liggen land en zee. De platen kruipen heel langzaam vooruit, ongeveer zo snel als je nagels groeien.

Op sommige plekken schuiven twee platen naast elkaar langs, elk een eigen kant op. De lange scheur waar ze elkaar raken, heet een breuklijn. Een breuklijn is een scheur waar twee platen langs elkaar schuren.

De randen van de platen zijn ruwe, hoekige steen, helemaal niet glad zoals ijs. Daarom glijden de stenen bij de breuklijn niet verder, maar haken ze in elkaar en zitten ze vast. De twee platen klemmen stevig tegen elkaar, net als je handpalmen als je ze hard tegen elkaar drukt.

Diep onder de grond blijven de platen duwen, ook al zitten hun randen vast. De steen bij de breuklijn buigt een heel klein beetje, zoals een liniaal die je tussen je handen buigt, en de druk wordt groter en groter. Wat denk je dat er gebeurt als de steen niet verder kan buigen?

Krak! De steen houdt het niet meer, dus de vastzittende randen schieten ineens los en de platen springen in een paar seconden langs elkaar. Alle druk die zich had opgebouwd, komt in één keer vrij.

Die plotselinge sprong stuurt een trilling door de grond, zoals kringen in een vijver als je er een steentje in gooit. Als het trillen boven bij ons aankomt, beeft de grond onder huizen en bomen. Dat trillen noemen we een aardbeving.

Een kleine sprong bij de breuklijn geeft maar een piepklein gewiebel dat niemand merkt. Een grote sprong geeft een flinke schok die mensen nog ver weg kunnen voelen.

Ons speciale woord van vandaag is breuklijn. Als de platen van de aarde langs elkaar schuiven, blijven hun ruwe randen haken bij een breuklijn, bouwt de druk zich op, en dan schieten de stenen ineens los en laten ze de grond trillen: een aardbeving.

Slaap lekker, kleine ontdekker, veilig en warm, terwijl de reuzenplaten heel ver onder je langzaam verder kruipen.