Waarom slapen sommige dieren de hele winter?

Denk eens aan een koude winterochtend, als de lucht in je neus prikt en de rijp glinstert op het gras. In de zomer krioelde de tuin van de kevers, en in de schemering snuffelde er een egeltje onder de struiken. Nu is de tuin stil en rustig, en de egel is nergens te zien.

Waar is hij gebleven? Net als beren en vleermuizen slaapt de egel de koude maanden door en blijft hij uit het zicht tot de lente. Laten we samen nadenken: waarom slapen sommige dieren de hele winter?

Eerst kijken we naar wat een egel eet: kevers, wormen, slakken en rupsen. Als de winterkou komt, kruipen die beestjes diep de grond in en houden ze zich stil. In de tuin die in de zomer vol eten zat, is bijna niets meer te vinden.

De kou brengt nog een probleem mee. Het lijf van een egel werkt als een kacheltje dat eten verandert in warmte, en in een vriesnacht heeft het veel eten nodig om warm te blijven. De winter vraagt dus om meer eten, juist als er minder is.

Daarom eet de egel de hele herfst door, en hij eet en eet maar. Zijn lijf bewaart het extra eten als een zacht laagje vet onder zijn huid. Dat vet is eten voor later, net als een broodtrommel in zijn eigen lijf.

Als het 's nachts gaat vriezen, duwt de egel droge bladeren en gras op een hoop onder een heg of een stapel hout. Hij kruipt erin en rolt zich op tot een stevige, stekelige bal. De dikke laag bladeren houdt de wind, de regen en de sneeuw buiten.

Dan gaat de egel in winterslaap, dat is een lange rust in de winter die veel dieper is dan jouw slaap 's nachts. Dankzij de winterslaap kan de egel de hongerige maanden afwachten zonder naar buiten te gaan om eten te zoeken. Wat denk jij dat er met zijn hartslag gebeurt als hij zo diep rust?

Zijn hart gaat veel langzamer kloppen, van bijna tweehonderd keer per minuut naar ongeveer twintig keer. Ook zijn ademhaling wordt trager, en zijn lijf wordt bijna net zo koud als de bladeren om hem heen. Een lijf dat zo langzaam werkt, hoeft niet hard te werken om warm te blijven, dus tijdens de winterslaap gebruikt de egel elke dag maar een heel klein beetje vet.

Omdat hij zo weinig nodig heeft, is het vet dat hij in de herfst heeft opgespaard genoeg voor de hele winter. Hij blijft opgerold in winterslaap tot de lente de kevers en wormen terugbrengt.

De winterkou verstopt het eten van de egel en maakt warm blijven zwaar werk, dus spaart de egel de hele herfst vet op en gaat hij daarna in winterslaap. In zijn winterslaap werkt zijn lijf heel langzaam en leeft het van dat opgespaarde vet tot de lente.

Onder de heg ligt de hoop bladeren stil in de vorst. Diep vanbinnen ademt een kleine stekelige bal langzaam en wacht op de kevers en wormen van de lente.