Wat beschermt een pinguïn tegen de kou?

Denk aan een sneeuwdag waarop de wind in je wangen prikt en je vingers gaan tintelen. Je trekt een dikke, gewatteerde jas aan en zet een muts op, met warme wanten erbij. Ver weg, op Antarctica, leven veel pinguïns op het ijs en zwemmen ze in ijskoud zeewater.

Een pinguïn heeft geen jas om dicht te ritsen en geen wanten om aan te trekken. Hij waggelt door de sneeuw en duikt in ijskoud water, en toch blijft zijn lijf warm. Wat beschermt een pinguïn dan tegen de kou?

Laten we het lijf van een pinguïn eens van dichtbij bekijken. Kleine, stijve veren bedekken hem van kop tot staart. Ze zitten dicht op elkaar en liggen over elkaar heen, net als dakpannen. De ijskoude wind strijkt over de veren en kan niet bij de huid komen.

De pinguïn perst olie uit een klein plekje bij zijn staart. Met zijn snavel smeert hij die olie over zijn veren. De olie maakt de veren waterdicht: zeewater rolt eraf, net als regen van een regenjas. Zo blijft de huid van de pinguïn droog, ook als hij zwemt.

Onderaan elke buitenste veer groeit dons: kleine, zachte, pluizige veertjes die vlak tegen de huid liggen. Het dons houdt een dun laagje warme lucht tegen het lijf van de pinguïn vast. Dat werkt net als de dikke, zachte vulling van je winterjas. Kun je raden wat een pinguïn onder zijn huid heeft om warm te blijven?

Onder de veren en het dons heeft een pinguïn nog iets, onder zijn huid. Daar zit een dikke vetlaag: zacht lichaamsvet dat helemaal om het lijf van de pinguïn heen zit. Stel je die vetlaag voor als een zachte deken binnen in zijn lijf, die zijn eigen warmte vasthoudt.

De vetlaag helpt het meest als de pinguïn duikt. IJskoud water haalt veel sneller warmte uit een lijf dan koude lucht. De dikke vetlaag houdt de warmte binnen terwijl de pinguïn zwemt en achter vissen aan jaagt.

Dons en vetlaag. Een pinguïn blijft warm doordat zijn dicht op elkaar liggende veren met olie koude wind en water buitenhouden, zijn zachte dons warme lucht tegen zijn huid vasthoudt en zijn dikke vetlaag zijn lichaamswarmte binnenhoudt.

Slaap vannacht lekker warm en knus, net als een pinguïn die goed ingepakt zit in zijn veren.