Wat gebeurt er als je een trillende liniaal stilhoudt?

Met een liniaal trek je een rechte lijn. Maar misschien heb je er ook weleens eentje horen zoemen aan de rand van een tafel. Wat gebeurt er als je een trillende liniaal stilhoudt?

Laten we kijken hoe dat gezoem begint. Je legt een buigzame plastic liniaal plat op tafel, met een kort stukje over de rand. Je houdt het stuk op tafel stevig vast, zodat het vrije uiteinde kan wiebelen.

Je buigt het vrije uiteinde een klein stukje omlaag en laat het los. De liniaal veert terug, schiet voorbij zijn rechte stand en buigt de andere kant op. Zo gaat hij heen en weer.

Dat snelle heen en weer bewegen heet een trilling. Door die trilling duwt de liniaal steeds opnieuw tegen de lucht ernaast. De lucht geeft die kleine duwtjes verder door.

Die duwtjes reizen verder als geluidsgolven. De duwtjes drukken de lucht telkens een beetje samen en daarna spreidt de lucht zich weer uit. De geluidsgolven bereiken je oren en je hoort de liniaal zoemen. De liniaal blijft bij de tafel, maar het geluid komt naar jou toe.

Wat denk je dat er met het gezoem gebeurt als je het wiebelende uiteinde voorzichtig stilhoudt? Blijft het zoemen, of wordt het stil?

Als je het vrije uiteinde vasthoudt, kan de liniaal niet meer heen en weer buigen. Je hand stopt de trilling. Daardoor duwt de liniaal niet meer telkens tegen de lucht.

Zonder nieuwe duwtjes maakt de liniaal geen nieuwe geluidsgolven. De geluidsgolven die al onderweg waren, bereiken nog je oren. Daarna stopt het gezoem, al kun je andere geluiden nog wel horen.

Dit is het rijtje: buigen en loslaten, trilling, geluidsgolven, gezoem; dan stilhouden, geen trilling, geen nieuwe geluidsgolven. Als je een trillende liniaal stilhoudt, stopt het gezoem omdat de liniaal de lucht niet meer heen en weer duwt.

Nu weet je hoe een beetje gewiebel geluid maakt, en hoe stilhouden weer rust brengt.