Hoe kan een slap touw iets zwaars ophouden?

Denk eens aan een touwschommel die aan een dikke tak hangt. Als je het touw in je handen houdt, voelt het zacht en een beetje kriebelig, en je kunt het alle kanten op buigen. Toch houdt datzelfde touw jou vast terwijl je hoog door de lucht zwaait.

Slappe dingen lijken zwak, zoals een sliertje gekookte spaghetti. Hoe kan een slap touw dan iets zwaars als jij ophouden?

Als je de twee uiteinden van een touw naar elkaar toe duwt, buigt het en zakt het in elkaar, want een touw kan niet terugduwen. Trek je de uiteinden juist uit elkaar, dan wordt het recht en stevig. Om iets op te houden hoeft een touw alleen te trekken, dus slap zijn maakt een touw niet zwak.

Als je op een schommel zit, trekt je gewicht het touw naar beneden, terwijl de tak het bovenste eind vasthoudt. Het touw staat strak en recht tussen die twee. Die strakke trek in het touw noemen we spanning, en dat is de trek die een touw voelt als er aan allebei de uiteinden wordt getrokken.

Kijk nu eens goed naar het pluizige uiteinde van een touw. Daar steken duizenden dunne draadjes uit, sommige zo dun als een haar. Dat zijn vezels, lange, dunne draadjes van katoen of plastic, en één vezel alleen knapt al als je er zachtjes aan trekt.

Als je gewicht aan het touw trekt, loopt de spanning door al die vezels tegelijk. Elke vezel draagt maar een heel klein stukje van het gewicht, en al die kleine stukjes samen zijn heel zwaar. Maar losse vezels kunnen uit elkaar glijden. Wat denk jij dat ze bij elkaar houdt?

Het antwoord is: ze zijn gedraaid! De vezels in een touw kronkelen om elkaar heen in een spiraal, net als de strepen op een zuurstok. Omdat ze stevig om elkaar heen gewikkeld zijn, liggen ze dicht tegen elkaar aan, en hangt geen enkele vezel er in zijn eentje bij.

Nu komt het slimme stukje. Als je gewicht het touw strak trekt, komen de windingen dichter tegen elkaar te zitten en drukken de vezels hard tegen elkaar. Zo tegen elkaar gedrukt houden ze elkaar vast als een heleboel handen, zodat er niet één kan wegglippen.

Nu delen de vezels die elkaar vasthouden de spanning, als één sterk team. Ze trekken de schommel net zo hard omhoog als jouw gewicht hem omlaag trekt. Zo hangt het zitje rustig in de lucht, met jou erop aan het schommelen.

Een touw hoeft alleen te trekken om iets op te houden, dus slap zijn maakt het niet zwak. Jouw gewicht trekt het touw strak, en de spanning loopt door de duizenden gedraaide vezels, die elkaar vastgrijpen en samen de trekkracht verdelen, zodat ze met elkaar iets zwaars ophouden.

Hoog onder de tak zwaait de schommel heen en weer, met jou erop. Binnen in het zachte touw houden duizenden piepkleine vezels elkaar vast, en trekken ze allemaal samen.