Waarom zijn de onderste rotslagen het oudst?

Heb je weleens een klif of een heuvelhelling met strepen gezien, net als laagjes in een taart? Sommige strepen zijn zandkleurig, andere grijs of roodbruin. Stel je voor dat je er met je hand overheen strijkt. Elke streep voelt ruw en korrelig onder je vingers.

Elk van die strepen is een rotslaag, en de onderste lagen zijn het oudst. Maar waarom zijn de onderste rotslagen het oudst? Dat gaan we samen ontdekken.

Het begint allemaal met een rivier, die zand, modder en kleine stukjes schelp meevoert. Als de rivier een rustig meer of de zee instroomt, gaat het water langzamer stromen. Het kan die deeltjes niet meer meevoeren, dus zakken ze naar de bodem. Wetenschappers noemen dat sediment: zand, modder en kleine deeltjes die in water naar de bodem zakken en daar blijven liggen.

Het sediment verspreidt zich als een zachte deken over de bodem van het meer. Die deken vormt de allereerste laag. De laag ligt vlak, doordat het sediment rustig uit het water erboven naar beneden zakt.

Daarna brengt de rivier steeds meer sediment mee, jaar na jaar. Het nieuwe sediment kan niet onder de eerste laag schuiven, want die bedekt de bodem al. Daarom komt het erbovenop te liggen en vormt het een tweede laag boven de eerste.

Laag na laag stapelt zich op, steeds boven op de vorige. In miljoenen jaren wordt de stapel steeds hoger en veel zwaarder. Wat denk je dat al dat gewicht met het sediment onderaan doet?

De zware lagen bovenaan drukken hard op de lagen eronder. Ze persen de kleine deeltjes zo stevig tegen elkaar dat die aan elkaar vast komen te zitten. Langzaam verandert het zachte sediment onderaan in harde steen.

Denk nu eens aan de volgorde. De onderste laag kwam als eerste op de bodem terecht en ligt er het langst. Daarom is die het oudst, terwijl de bovenste laag als laatste kwam en dus het jongst is. Net als bij een stapel tekeningen: de tekening die je als eerste maakte, ligt helemaal onderaan.

Sediment. Rivieren laten sediment achter in rustig water, en elke nieuwe laag komt boven op de oudere lagen te liggen, waardoor de onderste laag, die er als eerste lag, het oudst is.

Als je weer een gestreepte klif ziet, kun je glimlachen: je weet dat de oudste laag rustig onderaan ligt.