Waarom kan ik beter horen in een kamer met veel lawaai als ik naar lippen kijk?

Stel je een druk verjaardagsfeest voor. Er klinkt muziek, borden rinkelen en iedereen praat en lacht door elkaar. Je vriend buigt naar je toe om iets te vertellen, en jij kijkt recht naar zijn gezicht.

Als je naar de mond van je vriend kijkt, lijken zijn woorden makkelijker te verstaan. Dit is dus onze vraag. Waarom helpt naar lippen kijken je om te horen in een kamer met veel lawaai?

De stem van je vriend stuurt geluiden door de lucht naar je oren. In een lawaaiige kamer komen alle andere geluiden tegelijk je oren binnen. Ze overstemmen de zachte, stille stukjes van zijn woorden, zodat je alleen delen hoort.

Bij veel klanken die je vriend maakt, krijgt zijn mond een vorm die je kunt zien. Aan het begin van het woord beer drukt hij zijn lippen tegen elkaar. Aan het begin van het woord sjaal duwt hij zijn lippen naar voren in een klein, rond vormpje. Dat heet liplezen: je ziet het verschil tussen klanken door naar een bewegende mond te kijken.

Nu komt het slimme stukje. Het lawaai in de kamer bereikt je oren, maar het kan je ogen niet in de weg zitten. Je oren horen dus een deel van een woord, en je ogen zien de vorm van de mond. Wat denk je dat je hersenen met die twee stukjes doen?

Je hersenen voegen ze samen, als twee helften van een puzzel. Stel dat beer en dier door het lawaai bijna hetzelfde klinken voor je oren. Door liplezen zie je dat de lippen aan het begin tegen elkaar drukken; bij dier zouden ze open blijven. Je hersenen kiezen het woord dat bij beide stukjes past, en je weet dat je vriend beer zei.

Je hersenen doen dit razendsnel, bij het ene woord na het andere. Dankzij liplezen klinken de woorden duidelijker, bijna alsof iemand het lawaai zachter heeft gezet.

Ons sleutelwoord is liplezen. In een lawaaiige kamer overstemmen andere geluiden delen van de woorden van je vriend, en door liplezen halen je ogen de ontbrekende klanken uit de vormen van zijn mond, zodat je hersenen die kunnen aanvullen.

Laat de volgende keer dat er veel lawaai is je ogen en oren samenwerken, en geniet van elk woord dat je vrienden met je delen.