Waarom is sommig ijs glad en zit ander ijs vol ijsstukjes?
Denk eens aan een lepel ijs die zacht en romig smelt op je tong. Stel je nu een andere lepel voor die knispert van koude ijsstukjes, net als rijp uit de vriezer.
Allebei zijn het lepels ijs, en toch voelen ze zo anders. Waarom is sommig ijs dan glad en zit ander ijs vol ijsstukjes?
IJs begint als een mengsel van melk, room en suiker, en een groot deel van dat mengsel is water. Als dat water heel koud wordt, bevriest het tot ijskristallen. Dat zijn harde, glinsterende stukjes bevroren water.
Je tong kan voelen hoe groot die ijskristallen zijn. Zijn ze piepklein, dan merk je ze niet, en voelt het ijs glad. Zijn ze groot, dan voel je ze als ijsstukjes.
IJsmakers laten het romige mengsel bevriezen terwijl ze erin roeren, en dat betekent dat ze steeds rondjes door het mengsel maken zonder te stoppen. Door het roeren breken de ijskristallen in stukjes voordat ze kunnen groeien, dus blijven ze piepklein. Daarom is een nieuwe bak ijs eerst lekker glad.
Daarna gaat de bak uit de koude vriezer. Als jij en je papa of mama hem op een zonnige dag mee naar huis nemen, of hem op tafel laten staan, worden de randen zacht en smelten ze een beetje. Wat denk jij dat er met dat gesmolten stukje gebeurt als het terug in de vriezer gaat?
Het gesmolten water bevriest opnieuw, maar nu roert niemand erin. In plaats van nieuwe piepkleine stukjes te maken, vriest het water vast aan de ijskristallen die er al zijn. Zo worden die ijskristallen groter.
Elke keer dat het ijs een beetje smelt en weer bevriest, groeien de ijskristallen nog een stukje. Na een paar keer zijn ze zo groot dat je tong ze voelt. Dat zijn de knapperige ijsstukjes op je lepel.
IJskristallen, roeren. IJsmakers houden ijs glad door erin te roeren, zodat de ijskristallen piepklein blijven. Smelt het ijs en bevriest het weer, dan groeien die ijskristallen uit tot grote ijsstukjes.
Dus als er de volgende keer een lepel ijs zacht op je tong smelt, kun je glimlachen om al die piepkleine ijskristallen, en slaap lekker.
