Hoe maken wormen en paddenstoelen van dode bladeren aarde?

Denk eens aan een wandeling onder de bomen in de herfst. Dode bladeren knisperen onder je laarzen, en de lucht ruikt vochtig en naar aarde. Toch is de volgende herfst het grootste deel van die knisperende hoop verdwenen.

Waar blijft die hele bladerhoop? Wormen en paddenstoelen maken er nieuwe aarde van, precies op de plek waar hij viel. Maar hoe maken wormen en paddenstoelen van dode bladeren aarde?

Laten we beginnen bij de paddenstoel. Het hoedje dat je ziet, is maar een klein stukje ervan. Onder de bladeren spreidt de paddenstoel dunne witte draadjes uit, fijner dan een haar, om bij zijn eten te komen.

Elk draadje dringt een dood blad binnen en geeft een speciaal sap af. Dat sap maakt het taaie blad zacht, zodat de paddenstoel het als eten kan opdrinken.

Beetje bij beetje wordt het blad dun, slap en vol gaatjes. We zeggen dan dat het blad begint te verteren, wat betekent dat het rot en uit elkaar valt in steeds kleinere stukjes. Nu is het blad zacht genoeg voor een hongerige worm.

's Nachts steekt een regenworm zijn kop uit zijn gangetje. Hij pakt een zacht, verterend blad en trekt het mee onder de grond, waar hij kan eten in het koele, vochtige donker.

De worm heeft geen tanden, dus zuigt hij de zachte stukjes blad op, samen met korreltjes aarde. In zijn lijf knijpt en maalt een sterke spier alles fijn tot een zachte pap. Wat denk je dat er aan de achterkant van de worm uitkomt?

Er komen kleine donkere kruimeltjes uit, en die noemen we wormenmest, dat is de poep van de worm. Wormenmest is zacht en kruimelig, en er zit heel veel voedsel voor planten in.

Dag na dag eet de worm en laat hij wormenmest achter langs zijn gangetjes. Zijn kronkelende lijf mengt die met de laatste stukjes verteerd blad.

Na vele maanden wordt dat mengsel donkere, kruimelige aarde. De knisperende hoop van de herfst is nu zachte grond onder je voeten.

Verteren, wormenmest. Draadjes van paddenstoelen gieten sap in dode bladeren, zodat ze verteren, en wormen eten de zachte stukjes en laten wormenmest achter die donkere, kruimelige aarde wordt.

Als je weer eens door gevallen bladeren loopt, kun je glimlachen en denken aan de paddenstoeldraadjes en de kronkelende wormen die stilletjes nieuwe aarde maken onder je voeten.