Waarom blijft olie apart van water?

Stel je een doorzichtige pot voor op de keukentafel. Onderin zit water, en bovenop ligt een laagje goudgele bakolie. Doe het deksel erop en schud de pot flink: hoor je het klotsen en spetteren? Heel even ziet alles in de pot er troebel en gemengd uit.

Zet de pot dan neer en kijk goed. Kleine goudgele druppeltjes drijven langzaam weg van het water. Al snel ligt de olie weer bovenop, in een eigen glad laagje. Maar waarom blijft olie apart van water, zelfs na flink schudden?

Om dat te ontdekken, kijken we veel dichterbij dan onze ogen kunnen. Water en olie bestaan allebei uit moleculen, dat zijn piepkleine stukjes die veel te klein zijn om te zien.

Watermoleculen zitten heel graag aan elkaar vast. Elk molecuul trekt aan zijn buren, zoals kinderen die in een kring elkaars hand vasthouden. Doordat de watermoleculen zo hard aan elkaar trekken, blijft het water dicht bij elkaar.

Oliemoleculen zijn een ander soort moleculen. Watermoleculen kunnen ze bijna helemaal niet vasthouden. Voor een watermolecuul voelt een oliemolecuul als een vriendje met gladde handen die je haast niet kunt vastpakken.

Na het schudden zoeken de watermoleculen elkaar dus weer op, langs de olie heen. Terwijl ze weer dicht tegen elkaar aan kruipen, duwen ze de oliemoleculen uit hun kring. Wat denk je dat al die weggeduwde stukjes olie daarna doen?

De oliemoleculen botsen tegen elkaar en komen samen in kleine goudgele druppeltjes. Kleine druppeltjes komen elkaar tegen en worden samen grotere druppels, steeds opnieuw. Al gauw zitten de olie en het water in twee aparte groepen.

De olie komt bovenop te liggen, want een lepel olie weegt minder dan een lepel water. Het zwaardere water zakt naar de bodem van de pot. De lichtere olie stijgt erboven uit en blijft daar liggen in een glad laagje.

Eén bijzonder woord hielp ons vandaag: moleculen. Olie blijft apart van water, omdat de watermoleculen elkaar stevig vasthouden en de oliemoleculen wegduwen, en de lichtere olie drijft naar boven.

Zie je straks weer goudgele olie op water drijven, dan ken jij het piepkleine geheim dat erin verstopt zit. Slaap lekker en blijf je verwonderen.